Οι πλαστικοί σημειακοί αποστάτες, γνωστοί στους τεχνίτες ως μαργαρίτες, είναι από τα μικρότερα αλλά και ιδιαίτερα χρήσιμα εξαρτήματα στις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα.
Πρόκειται για κυκλικά πλαστικά εξαρτήματα που κουμπώνουν πάνω στον χαλύβδινο οπλισμό και διατηρούν την απαιτούμενη απόσταση ανάμεσα στα σίδερα και στον ξυλότυπο.
Παρά το πολύ μικρό τους κόστος, παίζουν σημαντικό ρόλο στην ποιότητα και στη διάρκεια ζωής μιας κατασκευής.
Τι ακριβώς κάνουν; Σε ποιες διαστάσεις διατίθενται; Πού χρησιμοποιούνται και τι πρέπει να προσέχει ο τεχνίτης κατά την τοποθέτησή τους;
Ας τα δούμε με απλά λόγια.
1. Τι είναι οι μαργαρίτες οπλισμού;
Οι μαργαρίτες είναι κυκλικοί πλαστικοί αποστάτες, με ακτινωτή διάταξη νευρώσεων, που θυμίζουν πέταλα λουλουδιού.
Στο κέντρο τους διαθέτουν ειδική υποδοχή, η οποία επιτρέπει τη στερέωσή τους πάνω στη ράβδο του οπλισμού.
Η περιφέρειά τους έρχεται σε επαφή με τον ξυλότυπο και διατηρεί τον χάλυβα στην προβλεπόμενη απόσταση από την εξωτερική επιφάνεια του σκυροδέματος.
Η απόσταση αυτή ονομάζεται επικάλυψη οπλισμού.
Χάρη στο κυκλικό τους σχήμα, η απόσταση διατηρείται ακόμη και αν ο αποστάτης περιστραφεί γύρω από τη ράβδο.
Αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά πλεονεκτήματά τους.
2. Γιατί είναι τόσο σημαντική η επικάλυψη του οπλισμού;
Ο χαλύβδινος οπλισμός πρέπει να προστατεύεται από την υγρασία, το διοξείδιο του άνθρακα, τα χλωριόντα και άλλους επιβλαβείς παράγοντες του περιβάλλοντος.
Η επικάλυψη σκυροδέματος αποτελεί βασικό μέρος αυτής της προστασίας.
Εάν τα σίδερα βρεθούν πολύ κοντά στην εξωτερική επιφάνεια, αυξάνεται ο κίνδυνος διάβρωσής τους.
Με την πάροδο του χρόνου, η διάβρωση μπορεί να προκαλέσει ρηγματώσεις, αποκόλληση τμημάτων σκυροδέματος και υποβάθμιση της κατασκευής.
Η επικάλυψη συμβάλλει επίσης στην απαιτούμενη πυροπροστασία και στην αποτελεσματική συνεργασία του χάλυβα με το σκυρόδεμα.
Οι μαργαρίτες βοηθούν να εξασφαλιστεί στην πράξη η επικάλυψη που προβλέπει η μελέτη.
3. Σε ποιες διαστάσεις διατίθενται;
Οι πλαστικές μαργαρίτες κυκλοφορούν σε διάφορες διαστάσεις, ανάλογα με την απαιτούμενη επικάλυψη σκυροδέματος.
Συνηθισμένα μεγέθη είναι τα 15, 20, 25, 30, 35, 40 και 50 mm.
Υπάρχουν επίσης ειδικές εκδόσεις για μεγαλύτερες επικαλύψεις, όπως 60 και 75 mm.
Το μέγεθος δεν επιλέγεται αυθαίρετα.
Εάν η μελέτη προβλέπει επικάλυψη 30 mm, πρέπει να χρησιμοποιηθεί κατάλληλος αποστάτης που εξασφαλίζει αυτή την απόσταση.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η αναγραφόμενη διάσταση αφορά συνήθως την απόσταση από την εξωτερική επιφάνεια της ράβδου μέχρι τον ξυλότυπο.
Δεν είναι η συνολική διάμετρος της πλαστικής μαργαρίτας.
4. Ποια είναι τα βασικά είδη μαργαρίτας;
Η βασική διαφοροποίηση αφορά το μέγεθος της επικάλυψης και τη διάμετρο του σιδήρου πάνω στο οποίο μπορεί να κουμπώσει ο αποστάτης.
Υπάρχουν μαργαρίτες για μικρότερες διαμέτρους οπλισμού, όπως 4–12 mm, και άλλες για μεγαλύτερες, όπως 8–20 mm.
Ορισμένοι κατασκευαστές διαθέτουν ειδικές εκδόσεις για ακόμη μεγαλύτερες διαμέτρους.
Υπάρχουν επίσης διαφορετικές σχεδιάσεις στην κεντρική υποδοχή και στις εξωτερικές νευρώσεις.
Ορισμένες μαργαρίτες έχουν περισσότερο ελαστικό μηχανισμό κουμπώματος, ενώ άλλες διαθέτουν πιο ενισχυμένη κατασκευή για μεγαλύτερη αντοχή στις πιέσεις.
Η επιλογή πρέπει να γίνεται τόσο με βάση την απαιτούμενη επικάλυψη όσο και με βάση τη διάμετρο του οπλισμού.
5. Πού χρησιμοποιούνται κυρίως;
Η πιο χαρακτηριστική εφαρμογή τους είναι στα κατακόρυφα στοιχεία από οπλισμένο σκυρόδεμα.
Χρησιμοποιούνται σε υποστυλώματα, τοιχία, τοιχώματα υπογείων, προκατασκευασμένα στοιχεία και άλλες κατασκευές όπου πρέπει να διατηρείται η απόσταση του οπλισμού από τον πλευρικό ξυλότυπο.
Για παράδειγμα, σε ένα υποστύλωμα οι μαργαρίτες τοποθετούνται στον εξωτερικό οπλισμό, συνήθως στους συνδετήρες, ώστε ο κλωβός να διατηρεί τη σωστή απόσταση από τις πλευρές του ξυλοτύπου.
Αντίστοιχα, σε ένα τοιχίο χρησιμοποιούνται για να διατηρούνται τα πλέγματα ή οι εξωτερικές ράβδοι στην προβλεπόμενη θέση.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε άλλες εφαρμογές, εφόσον η συγκεκριμένη σχεδίαση είναι κατάλληλη.
Ωστόσο, οι συνηθισμένες κυκλικές μαργαρίτες προορίζονται κυρίως για πλευρική απόσταση και όχι για τη στήριξη βαρέων οριζόντιων οπλισμών.
6. Γιατί προτιμώνται στα υποστυλώματα και στα τοιχία;
Το κυκλικό σχήμα είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για κατακόρυφα στοιχεία.
Όταν ο αποστάτης κουμπώσει στη ράβδο, μπορεί να έρχεται σε επαφή με τον ξυλότυπο σε διαφορετικά σημεία της περιφέρειάς του.
Έτσι η προβλεπόμενη απόσταση διατηρείται ανεξάρτητα από τη γωνιακή του θέση.
Επιπλέον, οι ακτινωτές νευρώσεις περιορίζουν την επιφάνεια επαφής με τον ξυλότυπο.
Η ανοιχτή κατασκευή διευκολύνει επίσης τη διέλευση του νωπού σκυροδέματος γύρω από τον αποστάτη.
Αυτό είναι σημαντικό για την αποφυγή τοπικών ατελειών στη σκυροδέτηση.
7. Πώς τοποθετούνται σωστά;
Η τοποθέτηση είναι πολύ απλή.
Ο τεχνίτης πιέζει τη μαργαρίτα πάνω στη ράβδο, μέχρι να κουμπώσει σωστά στην κεντρική υποδοχή.
Ο αποστάτης πρέπει να παραμένει σταθερός και να μη φεύγει εύκολα από τη θέση του.
Εάν η υποδοχή είναι πολύ μεγάλη για τη διάμετρο του σιδήρου, υπάρχει κίνδυνος να μετακινηθεί ή να αποσπαστεί.
Εάν είναι πολύ μικρή, η μαργαρίτα μπορεί να παραμορφωθεί ή να σπάσει κατά την τοποθέτηση.
Πρέπει επίσης να ελέγχουμε ότι ο οπλισμός παραμένει στη σωστή θέση όταν κλείνει ο ξυλότυπος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή κατανομή των αποστατών σε όλη την επιφάνεια.
8. Πόσες μαργαρίτες πρέπει να τοποθετούμε;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός που να ισχύει για όλες τις κατασκευές.
Η απαιτούμενη πυκνότητα εξαρτάται από τη διάμετρο και τη διάταξη του οπλισμού, τη δυσκαμψία του κλωβού, τις διαστάσεις του δομικού στοιχείου και τις καταπονήσεις κατά τη σκυροδέτηση.
Για παράδειγμα, ένα υψηλό τοιχίο με σχετικά εύκαμπτο οπλισμό μπορεί να απαιτεί διαφορετική διάταξη αποστατών από ένα μικρό υποστύλωμα.
Οι αποστάτες πρέπει να τοποθετούνται σε επαρκή αριθμό και σε κατάλληλες θέσεις, ώστε να μη μετακινείται ο οπλισμός προς τον ξυλότυπο.
Σε πολλές εφαρμογές προτιμάται η κλιμακωτή τοποθέτησή τους, αντί να συγκεντρώνονται όλοι στην ίδια ευθεία.
Ο σωστός αριθμός καθορίζεται από τη μελέτη, τις προδιαγραφές εφαρμογής και τις οδηγίες του κατασκευαστή.
9. Τι πρέπει να προσέχουμε στην ποιότητα του πλαστικού;
Δεν είναι όλες οι πλαστικές μαργαρίτες ίδιας ποιότητας.
Ένας καλός αποστάτης πρέπει να συνδυάζει επαρκή μηχανική αντοχή με την απαραίτητη ελαστικότητα για το κούμπωμα στον οπλισμό.
Εάν το πλαστικό είναι υπερβολικά εύθραυστο, μπορεί να σπάσει κατά την τοποθέτηση.
Εάν είναι πολύ μαλακό ή παραμορφώνεται εύκολα, ενδέχεται να μη διατηρεί την απαιτούμενη απόσταση υπό πίεση.
Σημαντική είναι επίσης η διαστασιακή ακρίβεια.
Μια μαργαρίτα που αναγράφει επικάλυψη 30 mm πρέπει να εξασφαλίζει την προβλεπόμενη διάσταση εντός των επιτρεπόμενων ανοχών.
Γι' αυτό η επιλογή δεν πρέπει να γίνεται αποκλειστικά με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή ανά τεμάχιο.
10. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μαργαρίτες στις πλάκες και στα δάπεδα;
Υπάρχουν πλαστικοί σημειακοί αποστάτες κατάλληλοι και για οριζόντιους οπλισμούς.
Ωστόσο, οι συνηθισμένες κυκλικές μαργαρίτες δεν είναι πάντοτε η σωστή επιλογή για τέτοιες εφαρμογές.
Στις πλάκες, στα δάπεδα και στις θεμελιώσεις χρησιμοποιούνται συχνότερα ειδικοί αποστάτες βάσης, γραμμικοί αποστάτες ή αποστάτες σκυροδέματος, ανάλογα με τα φορτία και τις απαιτήσεις του έργου.
Οι αποστάτες αυτοί διαθέτουν κατάλληλη επιφάνεια έδρασης και μπορούν να υποστηρίζουν τον οπλισμό στην απαιτούμενη στάθμη.
Η επιλογή τους πρέπει να εξασφαλίζει ότι δεν θα ανατραπούν, δεν θα θραυστούν και δεν θα βυθιστούν στο υπόστρωμα κατά τη σκυροδέτηση.
11. Πλαστικοί ή τσιμεντοειδείς αποστάτες;
Εκτός από τους πλαστικούς αποστάτες, υπάρχουν και αποστάτες κατασκευασμένοι από τσιμεντοειδή υλικά.
Οι πλαστικές μαργαρίτες ξεχωρίζουν για το μικρό βάρος, τη γρήγορη τοποθέτηση και την πρακτική στερέωσή τους στις ράβδους.
Αντίθετα, οι τσιμεντοειδείς αποστάτες μπορούν να αποτελούν καταλληλότερη επιλογή σε κατασκευές με αυξημένες απαιτήσεις ανθεκτικότητας ή σε περιβάλλοντα ιδιαίτερα επιθετικά για το σκυρόδεμα.
Σημαντική είναι και η ποιότητα της διεπιφάνειας μεταξύ αποστάτη και σκυροδέματος.
Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η περιοχή αυτή μπορεί να επηρεάζει τη διείσδυση νερού και επιβλαβών ουσιών.
Επομένως, η επιλογή υλικού αποστάτη δεν είναι πάντα μόνο θέμα ευκολίας ή κόστους.
Πρέπει να συμβαδίζει με τις απαιτήσεις ανθεκτικότητας της κατασκευής.
12. Ποια είναι τα συχνότερα λάθη στην εφαρμογή;
Ένα από τα συνηθέστερα λάθη είναι η επιλογή λανθασμένου μεγέθους αποστάτη.
Για παράδειγμα, όταν η μελέτη απαιτεί επικάλυψη 35 mm και χρησιμοποιούνται μαργαρίτες των 25 mm, ο οπλισμός βρίσκεται πιο κοντά στην εξωτερική επιφάνεια από όσο προβλέπεται.
Άλλο λάθος είναι η χρήση αποστάτη που δεν εφαρμόζει σωστά στη διάμετρο της ράβδου.
Πρόβλημα δημιουργείται επίσης όταν τοποθετούνται πολύ λίγες μαργαρίτες ή όταν δεν ελέγχεται η σταθερότητά τους πριν από τη σκυροδέτηση.
Ιδιαίτερα επικίνδυνο είναι να υποθέτουμε ότι ο οπλισμός θα παραμείνει από μόνος του στη σωστή θέση κατά τη διάστρωση και τη δόνηση του σκυροδέματος.
Η πίεση του νωπού σκυροδέματος και οι κινήσεις του συνεργείου μπορούν να προκαλέσουν μετατοπίσεις.
Γι' αυτό ο τελικός έλεγχος πριν από τη σκυροδέτηση είναι απαραίτητος.
13. Τι προβλέπουν οι τεχνικές προδιαγραφές;
Η απαιτούμενη επικάλυψη του οπλισμού καθορίζεται από τη στατική μελέτη και τις σχετικές απαιτήσεις σχεδιασμού και ανθεκτικότητας, με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα, όπως το EN 1992-1-1.
Για την εκτέλεση των κατασκευών από σκυρόδεμα εφαρμόζονται οι σχετικές απαιτήσεις του EN 13670, σε συνδυασμό με τις εθνικές προδιαγραφές.
Στη διεθνή τεχνική βιβλιογραφία χρησιμοποιείται επίσης το BS 7973, το οποίο αναφέρεται στις απαιτήσεις απόδοσης, στη στερέωση και στην εφαρμογή αποστατών οπλισμού.
Το σημαντικό για τον τεχνίτη είναι ότι η επικάλυψη δεν πρέπει να επιλέγεται εμπειρικά.
Η διάσταση της μαργαρίτας πρέπει να αντιστοιχεί στην προβλεπόμενη επικάλυψη του εξωτερικότερου οπλισμού, ο οποίος συχνά είναι ο συνδετήρας.
14. Συμπέρασμα: Ένα μικρό εξάρτημα με μεγάλη σημασία
Οι πλαστικοί σημειακοί αποστάτες, οι γνωστές μαργαρίτες, αποτελούν μια απλή, γρήγορη και οικονομική λύση για τη σωστή τοποθέτηση του οπλισμού μέσα στον ξυλότυπο.
Το κυκλικό τους σχήμα, η εύκολη στερέωση και η ποικιλία των διαθέσιμων διαστάσεων τους κάνουν ιδιαίτερα χρήσιμους σε υποστυλώματα, τοιχία και άλλα κατακόρυφα στοιχεία.
Η πραγματική τους αξία όμως βρίσκεται αλλού.
Εξασφαλίζουν ότι ο χάλυβας θα παραμείνει στην προβλεπόμενη θέση, ώστε να δημιουργηθεί η σωστή επικάλυψη σκυροδέματος.
Και αυτή η επικάλυψη είναι καθοριστική για την προστασία του οπλισμού και τη μακροχρόνια ανθεκτικότητα της κατασκευής.
Γι' αυτό δεν πρέπει να υποτιμούμε ούτε την ποιότητα ούτε τη σωστή επιλογή και τοποθέτησή τους.
Στις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα, ακόμη και ένα πλαστικό εξάρτημα λίγων λεπτών του ευρώ μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ποιότητα ενός έργου που πρέπει να διαρκέσει δεκαετίες.
Καλέστε μας στο 2310 428900 για τιμές και περαιτέρω πληροφορίες.
Χρήστος Στρογγύλης
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου