Ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες ξύλου: γιατί χρησιμοποιούνται στους αρμούς σκυροδέματος
Στις κατασκευές από σκυρόδεμα, οι αρμοί δεν είναι ένα αναγκαίο κακό. Είναι ένα απαραίτητο στοιχείο για τη σωστή λειτουργία και τη μακροχρόνια αντοχή μιας κατασκευής.
Το σκυρόδεμα δεν παραμένει εντελώς ακίνητο. Διαστέλλεται και συστέλλεται εξαιτίας των μεταβολών της θερμοκρασίας, ενώ παρουσιάζει επίσης συστολή ξήρανσης και άλλες παραμορφώσεις.
Αν αυτές οι μετακινήσεις εμποδιστούν, μπορούν να δημιουργηθούν σημαντικές τάσεις, οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητες ρωγμές.
Μία από τις λύσεις που χρησιμοποιούνται διεθνώς για τη διαμόρφωση και την πλήρωση ορισμένων κατηγοριών αρμών είναι οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες ξύλου.
Πρόκειται για ένα σχετικά απλό υλικό, με ιδιαίτερα χρήσιμες μηχανικές ιδιότητες και πολλές εφαρμογές στις κατασκευές.
1. Τι είναι οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες;
Οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες είναι συμπιεστές πλάκες που κατασκευάζονται από ίνες ξύλου, οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους και εμποτίζονται με ασφαλτικό υλικό.
Η πρώτη ύλη προέρχεται από ξυλώδη βιομάζα, όπως ίνες και υπολείμματα επεξεργασίας ξύλου.
Κατά την παραγωγική διαδικασία σχηματίζεται μια ομοιογενής ινοσανίδα, η οποία αποκτά τις επιθυμητές ιδιότητες μέσω της δομής των ινών και του ασφαλτικού εμποτισμού.
Το αποτέλεσμα είναι μια πλάκα που συνδυάζει δύο πολύ σημαντικά χαρακτηριστικά.
Από τη μία πλευρά έχει επαρκή συνοχή και αντοχή ώστε να διατηρεί το σχήμα της κατά την τοποθέτηση και τη σκυροδέτηση.
Από την άλλη είναι αρκετά συμπιεστή ώστε να μπορεί να παραλαμβάνει μέρος των κινήσεων που πραγματοποιούνται μεταξύ γειτονικών κατασκευαστικών στοιχείων.
Η άσφαλτος περιορίζει επίσης την απορρόφηση υγρασίας και συμβάλλει στη βελτίωση της ανθεκτικότητας του υλικού.
2. Γιατί χρειαζόμαστε αρμούς στο σκυρόδεμα;
Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα.
Έχουμε μια μεγάλη επιφάνεια σκυροδέματος, όπως το δάπεδο ενός βιομηχανικού κτιρίου ή έναν εξωτερικό χώρο στάθμευσης.
Το καλοκαίρι, με την αύξηση της θερμοκρασίας, το σκυρόδεμα τείνει να διασταλεί.
Τον χειμώνα, με την πτώση της θερμοκρασίας, τείνει να συσταλεί.
Παράλληλα, κατά την ωρίμανσή του εμφανίζει συστολή ξήρανσης.
Αν η κατασκευή δεν διαθέτει κατάλληλους αρμούς, οι μετακινήσεις αυτές μπορεί να περιοριστούν και να αναπτυχθούν τάσεις.
Γι’ αυτό προβλέπονται διαφορετικοί τύποι αρμών, ανάλογα με τη λειτουργία της κατασκευής.
Οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες χρησιμοποιούνται κυρίως ως υλικό πλήρωσης αρμών διαστολής και απομόνωσης.
Δεν πρέπει να συγχέονται με τους αρμούς συστολής που διαμορφώνονται με κοπή του σκυροδέματος, ούτε με τους κατασκευαστικούς αρμούς που προκύπτουν από διαφορετικές φάσεις σκυροδέτησης.
3. Τι ακριβώς κάνουν αυτές οι πλάκες;
Η βασική τους αποστολή είναι να δημιουργούν έναν προκαθορισμένο, συμπιεστό διαχωρισμό ανάμεσα σε δύο γειτονικά στοιχεία σκυροδέματος.
Όταν τα στοιχεία πλησιάζουν μεταξύ τους λόγω διαστολής, η πλάκα συμπιέζεται.
Έτσι επιτρέπει την ανάπτυξη της προβλεπόμενης μετακίνησης, χωρίς να δημιουργείται άμεση επαφή μεταξύ των δύο άκαμπτων επιφανειών.
Όταν η πίεση μειωθεί, το υλικό έχει την ικανότητα να επανέρχεται σε σημαντικό βαθμό προς το αρχικό του πάχος.
Αυτή η ιδιότητα ονομάζεται ελαστική επαναφορά ή recovery.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι ότι το υλικό έχει περιορισμένη τάση εξώθησης από τον αρμό κατά τη συμπίεσή του.
Με απλά λόγια, δεν θέλουμε ένα υλικό που, μόλις πιεστεί, θα αρχίσει να ξεχειλίζει ανεξέλεγκτα από το κενό.
Θέλουμε να συμπιέζεται με ελεγχόμενο τρόπο και να διατηρεί όσο γίνεται τη λειτουργικότητά του.
4. Πού χρησιμοποιούνται;
Σε βιομηχανικά δάπεδα.
Οι πλάκες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στους προβλεπόμενους αρμούς διαχωρισμού μεγάλων επιφανειών σκυροδέματος, καθώς και περιμετρικά από σταθερά δομικά στοιχεία.
Σε υποστυλώματα και τοιχία.
Όταν ένα δάπεδο σκυροδετείται δίπλα σε υποστύλωμα ή τοιχίο, μπορεί να χρειάζεται ένας αρμός απομόνωσης.
Η ασφαλτοεμποτισμένη ινοσανίδα τοποθετείται ανάμεσα στα στοιχεία πριν από τη σκυροδέτηση, ώστε το δάπεδο να μην εγκλωβίζεται άκαμπτα στο γειτονικό στοιχείο.
Σε δρόμους και πεζοδρόμια.
Χρησιμοποιούνται σε κατάλληλα σχεδιασμένους αρμούς μεταξύ πλακών σκυροδέματος, κρασπέδων και άλλων κατασκευαστικών στοιχείων.
Σε χώρους στάθμευσης και αυλές.
Οι μεγάλες εξωτερικές επιφάνειες σκυροδέματος υποβάλλονται σε σημαντικές θερμοκρασιακές μεταβολές.
Οι σωστά σχεδιασμένοι αρμοί βοηθούν στον έλεγχο των μετακινήσεων και στον περιορισμό ανεπιθύμητων βλαβών.
Σε αεροδρόμια και έργα υποδομής.
Οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες χρησιμοποιούνται διεθνώς σε κατάλληλες λεπτομέρειες αρμών διαδρόμων, τροχοδρόμων, γεφυρών και άλλων έργων πολιτικού μηχανικού.
Ως προστασία στεγανοποιητικών μεμβρανών.
Ορισμένες ειδικές πλάκες της ίδιας κατηγορίας χρησιμοποιούνται και ως προστατευτικές στρώσεις για ασφαλτικές μεμβράνες ή άλλα συστήματα στεγανοποίησης.
Για παράδειγμα, μπορούν να προστατεύουν τη στεγανοποίηση ενός υπόγειου τοιχίου από μηχανικές καταπονήσεις κατά την επίχωση.
Πρόκειται, όμως, για διαφορετική εφαρμογή, που προϋποθέτει κατάλληλο προϊόν και έγκριση του συστήματος στεγανοποίησης.
5. Ποια είναι τα βασικά πάχη;
Οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες διατίθενται σε διάφορα πάχη, ώστε να καλύπτουν διαφορετικές απαιτήσεις αρμών.
Τα συνηθέστερα πάχη της διεθνούς αγοράς είναι:
|
Πάχος |
Χαρακτηριστικό |
|
10 mm |
Για αρμούς μικρότερου ονομαστικού πλάτους |
|
12 mm |
Συνηθισμένη επιλογή για αρμούς απομόνωσης |
|
18 mm |
Για εφαρμογές που απαιτούν μεγαλύτερο διάκενο |
|
20 mm |
Για αρμούς μεγαλύτερου πλάτους |
|
25 mm |
Για κατασκευές με αυξημένες απαιτήσεις πλάτους αρμού |
Το πάχος της πλάκας καθορίζει ουσιαστικά το αρχικό πλάτος του αρμού που διαμορφώνεται.
Πρέπει όμως να γίνει μια σημαντική διευκρίνιση.
Δεν επιλέγουμε το πάχος αυθαίρετα, ούτε με μοναδικό κριτήριο το μέγεθος της επιφάνειας σκυροδέματος.
Η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση τις αναμενόμενες μετακινήσεις, τη γεωμετρία της κατασκευής, τη συμπιεστότητα του προϊόντος και τις απαιτήσεις της μελέτης.
Επίσης, μια πλάκα πάχους 20 mm δεν σημαίνει ότι μπορεί να συμπιεστεί κατά 20 mm χωρίς πρόβλημα.
Η επιτρεπόμενη λειτουργική συμπίεση πρέπει να προκύπτει από τα πιστοποιημένα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου προϊόντος.
6. Τι σημαίνει περιεκτικότητα σε άσφαλτο 10%, 20% ή 35%;
Δεν είναι όλες οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες ίδιες.
Στη διεθνή αγορά διατίθενται προϊόντα με διαφορετική περιεκτικότητα σε άσφαλτο, όπως 10%, 20% και 35%.
Η διαφορά αυτή μπορεί να επηρεάζει την πυκνότητα, την απορρόφηση υγρασίας και τη μηχανική συμπεριφορά της πλάκας.
Η υψηλότερη περιεκτικότητα σε άσφαλτο μπορεί να συνδέεται με αυξημένη πυκνότητα και διαφορετική συμπεριφορά έναντι της υγρασίας.
Δεν σημαίνει όμως αυτομάτως ότι το προϊόν είναι καταλληλότερο για κάθε αρμό.
Η σωστή επιλογή πρέπει να στηρίζεται στις μετρημένες επιδόσεις του προϊόντος και όχι αποκλειστικά στο ποσοστό ασφάλτου.
7. Ποιες τεχνικές ιδιότητες έχουν πραγματική σημασία;
Συμπιεστότητα
Το υλικό πρέπει να μπορεί να συμπιέζεται όταν τα γειτονικά κατασκευαστικά στοιχεία πλησιάζουν μεταξύ τους.
Επαναφορά
Μετά την απομάκρυνση της πίεσης, πρέπει να ανακτά σημαντικό ποσοστό του αρχικού του πάχους.
Σε προϊόντα που συμμορφώνονται με τις αντίστοιχες απαιτήσεις ASTM, η ελάχιστη επαναφορά μετά από συγκεκριμένη εργαστηριακή συμπίεση μπορεί να φτάνει το 70%.
Πρόκειται για εργαστηριακό δείκτη και όχι για εγγύηση ότι το υλικό θα ανακτά το 70% της πραγματικής μετακίνησης ενός αρμού σε όλες τις συνθήκες.
Αντίσταση στην εξώθηση
Η πλάκα πρέπει να παρουσιάζει περιορισμένη παραμόρφωση προς τα έξω όταν συμπιέζεται.
Αντοχή στην υγρασία
Ο ασφαλτικός εμποτισμός περιορίζει την απορρόφηση νερού και προστατεύει τις ίνες ξύλου.
Δεν μετατρέπει, όμως, την πλάκα σε αυτοτελές στεγανωτικό υλικό.
Ανθεκτικότητα
Το υλικό πρέπει να διατηρεί τις απαιτούμενες ιδιότητές του μέσα στις συνθήκες λειτουργίας του αρμού.
Ευκολία επεξεργασίας
Οι πλάκες μπορούν να κοπούν σε κατάλληλες διαστάσεις και λωρίδες, με κοινά εργαλεία, σύμφωνα με τις οδηγίες του παραγωγού.
8. Πώς γίνεται η σωστή τοποθέτηση;
Ας υποθέσουμε ότι κατασκευάζουμε ένα δάπεδο σκυροδέματος δίπλα σε ένα υπάρχον τοιχίο.
Πρώτα καθαρίζουμε την επιφάνεια του τοιχίου και διαμορφώνουμε μια λωρίδα ασφαλτοεμποτισμένης ινοσανίδας στο απαιτούμενο πάχος.
Η λωρίδα τοποθετείται στην προβλεπόμενη θέση και στερεώνεται προσωρινά, εφόσον χρειάζεται, ώστε να μην μετακινηθεί κατά τη σκυροδέτηση.
Στη συνέχεια γίνεται η διάστρωση του νέου σκυροδέματος.
Η ινοσανίδα παραμένει ανάμεσα στα δύο στοιχεία και δημιουργεί τον απαιτούμενο διαχωρισμό.
Η πλήρωση πρέπει να είναι συνεχής στο προβλεπόμενο βάθος, χωρίς ανεπιθύμητες γέφυρες σκυροδέματος ή κονιάματος που θα εμπόδιζαν την κίνηση.
Στην επάνω πλευρά του αρμού μπορεί να προβλέπεται κατάλληλη εσοχή για την εφαρμογή ελαστικού σφραγιστικού υλικού.
Η διαμόρφωση αυτή εξαρτάται από τις συνθήκες χρήσης και τις τεχνικές οδηγίες του συστήματος σφράγισης.
9. Γιατί η ασφαλτοεμποτισμένη πλάκα δεν αντικαθιστά τη μαστίχη αρμών;
Αυτό είναι ένα από τα συνηθέστερα σημεία παρανόησης.
Η ασφαλτοεμποτισμένη ινοσανίδα λειτουργεί κυρίως ως συμπιεστό υλικό πλήρωσης και διαμόρφωσης του αρμού.
Δεν είναι κατ’ ανάγκη το υλικό που θα εξασφαλίσει τη στεγανότητά του στην εκτεθειμένη επιφάνεια.
Γι’ αυτό, όπου απαιτείται προστασία από την είσοδο νερού, χρησιμοποιείται επιπλέον κατάλληλο ελαστικό σφραγιστικό.
Η μαστίχη πρέπει να επιλέγεται με βάση τις αναμενόμενες μετακινήσεις, την έκθεση στον ήλιο και στο νερό, τις μηχανικές καταπονήσεις και τη συμβατότητα με τα υπόλοιπα υλικά.
Σε ορισμένα συστήματα χρειάζεται επίσης διαχωριστική ταινία ή άλλη κατάλληλη λεπτομέρεια, ώστε να αποφεύγεται ανεπιθύμητη πρόσφυση της μαστίχης στην ασφαλτοεμποτισμένη πλάκα.
Η πλάκα επιτρέπει τη λειτουργία του αρμού. Η κατάλληλη μαστίχη εξασφαλίζει, όπου απαιτείται, τη σφράγισή του.
10. Ποια λάθη πρέπει να αποφεύγουμε;
Το πρώτο λάθος είναι η επιλογή ακατάλληλου πάχους, χωρίς να έχουν υπολογιστεί οι αναμενόμενες μετακινήσεις της κατασκευής.
Το δεύτερο είναι η χρήση μιας οποιασδήποτε ασφαλτοεμποτισμένης ινοσανίδας, χωρίς να έχουν ελεγχθεί οι απαιτήσεις συμπίεσης και επαναφοράς.
Το τρίτο είναι η τοποθέτηση με κενά ή ασυνέχειες, που μπορούν να δημιουργήσουν ανεπιθύμητες άκαμπτες συνδέσεις μεταξύ των στοιχείων.
Το τέταρτο είναι η παράλειψη της επιφανειακής σφράγισης, όταν αυτή είναι απαραίτητη.
Το πέμπτο είναι η σύγχυση των αρμών διαστολής ή απομόνωσης με τους αρμούς συστολής.
Τέλος, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι η ύπαρξη μιας συμπιεστής πλάκας αρκεί για τη σωστή λειτουργία κάθε κατασκευαστικού αρμού.
Σε ειδικές κατασκευές μπορεί να απαιτούνται πρόσθετα συστήματα στεγανοποίησης, μεταφοράς φορτίων ή ελέγχου μετακινήσεων.
Συμπέρασμα
Οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες ξύλου αποτελούν μια δοκιμασμένη λύση για τη δημιουργία και πλήρωση αρμών διαστολής και απομόνωσης σε πολλές κατασκευές σκυροδέματος.
Συνδυάζουν τη συμπιεστότητα με την ικανότητα επαναφοράς, την περιορισμένη απορρόφηση υγρασίας και την ευκολία επεξεργασίας.
Η χρησιμότητά τους δεν βρίσκεται στην εντυπωσιακή εμφάνιση ή σε κάποια περίπλοκη τεχνολογία.
Βρίσκεται στο ότι επιτελούν μια απλή αλλά ουσιαστική αποστολή: επιτρέπουν στα γειτονικά κατασκευαστικά στοιχεία να πραγματοποιούν τις προβλεπόμενες κινήσεις τους, χωρίς να έρχονται σε άμεση, άκαμπτη επαφή.
Στις κατασκευές, πολλές φορές τα σημαντικότερα υλικά είναι εκείνα που δεν φαίνονται μετά την ολοκλήρωση του έργου.
Οι ασφαλτοεμποτισμένες ινοσανίδες αρμών είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.






